Działalność statutowa Historia Fundacji Rada Fundacyjna Dofinansowania Dane kontaktowe

TESTAMENT ŚP. JAKUBA HR. POTOCKIEGO


Dnia dwudziestego drugiego września tysiąc dziewięćset trzydziestego czwartego roku. Przede mną, Zygmuntem Zabierzowskim, notariuszem w Warszawie, mającym kancelarię przy ul. Miodowej nr 27, przybyłym na zaproszenie do majątku Helenów pod Warszawą, miejsca zamieszkania Jakuba hrabiego Potockiego, stawił się osobiście mi znany Jakub Ksawery Aleksander, jednego imienia Jakub używający, hrabia Potocki, zamieszkały jak wyżej w majątku Helenów pod Warszawą, w obecności osobiście mi znanych i prawem przepisane przymioty posiadających świadków obywateli: 1) Aleksandra Byliny, doktora medycyny, pułkownika, zamieszkałego w Warszawie, Hoża 19 m. 7, 2) Józefa Handelsmana, doktora medycyny, zamieszkałego w szpitalu w Tworkach, 3) Eugeniusza Piestrzyńskiego, doktora medycyny, podsekretarza stanu, zamieszkałego w Warszawie, Fałata nr 9, 4) Eugeniusza Ancuta, adwokata w Warszawie, przy ul. Aleje Jerozolimskie nr 35, 5) Aleksego Cwiakowskiego, adwokata, Warszawa, Zielna 19. Stawający hrabia Jakub Potocki, będąc zdrowy na umyśle, o czym ja, notariusz, i wszyscy wyżej wymienieni świadkowie przekonaliśmy się z prowadzonej z nim rozmowy, oświadczył, iż życzy sobie zeznać testament publiczny i w tym celu w obecności wyżej wspomnianych świadków podyktował mi, własnoręcznie piszącemu ten testament, notariuszowi, co następuje:
"Nie rając potomstwa, rodziców ani innych wstępnych na wypadek mojej śmierci majątkiem moim, jaki z chwilą mojego zgonu po mnie pozostanie, rozporządzam, jak następuje:
§1.
Dążąc do tego, by majątek odziedziczony po przodkach stał się wartością trwale pożyteczną, a uważając, że obowiązkiem mym, jako człowieka, obdarzonego wyrokami Boskimi dobrami majątkowymi oraz szczytnymi tradycjami najlepszych synów mego Rodu - jest przyczynienie się do ulżenia doli ludzkości, a Narodu Polskiego w szczególności, postanawiam mój majątek na utworzenie Fundacji, która by przyczyniła się do ulżenia doli obywateli należących do Państwa Polskiego, zamniejszając cierpienia ludzkie, spowodowane niezwalczonymi dotychczas przez badawczą myśl ludzką chorobami, a w szczególności rakiem i gruźlicą. Chcąc przyczynić się do rozkwitu w mym kraju prac i badań naukowych, mających na celu ostateczne zwalczanie tych klęsk ludzkości, niżej wskazane me dobra i wartości zapisuję na własność mającej powstać Fundacji mego imienia, której celem będzie wszelka działalność zmierzająca do walki z tymi chorobami, a w pierwszym rzędzie badania naukowe, prace laboratoryjne, popieranie i danie środków na wynalazki w tym kierunku, pomoc w rozwoju umysłów ludzkich do prac w tym kierunku sposobionych. Pragnę, by przy pomocy majątku fundacyjnego szkoliła się i udoskonalała wiedza w zapobieganiu i zwalczaniu chorób. Pragnę, by Polska przodowała innym narodom w zdobywaniu postępów w lecznictwie i niesieniu pomocy cierpiącym. Nadając ustanowionej przez siebie Fundacji statut fundacyjny, który określa bliżej organizację i cele Fundacji, a który to statut jest załączony do niniejszego testamentu, upraszam tych wszystkich, którzy do urzeczywistnienia mych zamiarów powołani będą, a w szczególności wykonawców testamentu i członków Rady Fundacyjnej, aby się przejęli moją myślą i działając w duchu mych dążeń przyczyniali się do urzeczywistnienia mego dzieła dla pożytku społecznego i chwały mego kraju. Wykonawców testamentu proszę, aby przedsięwzięli wszelkie potrzebne kroki dla uzyskania zatwierdzenia Fundacji, jej statutu przez właściwe władze państwowe i upoważniam ich do wprowadzenia w statucie takich zmian, jakie okażą się konieczne ze względu na żądanie tych władz lub potrzeby życiowe z zachowaniem jednak przeznaczenia Fundacji i jej myśli przewodniej. Wykonawców testamentu proszę, by brali udział w Zarządzie Fundacji w charakterze członków Rady Fundacyjnej, jak długo uznają to za potrzebne i by znając bliżej moje intencje w ten sposób osobiście wpływali na zrealizowanie moich zamierzeń. Znajdujące się w zapisanych Fundacji majątkach ziemskich pałace, domy nie mogą być pozbyte i winny być stale utrzymywane w odpowiednim stanie wraz z parkami. W nieruchomościach tych mogą być urządzone, jeśli Rada Fundacyjna uzna to za właściwe, pracownie naukowe, laboratoria lub doświadczalne zakłady lecznicze, nie naruszające pałacowego charakteru tych obiektów. Na rzecz Fundacji, na wypadek mojej śmierci, zapisuję na własność A. majątki ziemskie: 1) Brzeżany, powierzchni piętnastu tysięcy hektarów, wartości sześciu milionów złotych (6.000.000 zł p.), 2) Helenów, powierzchni tysiąc dwieście hektarów, wartości jednego miliona zł p. (1.000.000), 3) Jaktorów, powierzchni czterysta osiemnaście ha, wartości 500.000 zł (pięćset tysięcy zł p.), 4) Miastków, powierzchni tysiąc czterysta siedemdziesiąt pięć ha, wartości jednego miliona zł (1.000.000 zł p.), 5) Osieck, powierzchni trzech tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt ha, wartości dwa miliony zł p. (2.000.000), 6) Wysokie Litewskie, powierzchni tysiąc ha, wartości jednego miliona zł p. (1.000.000), 7) Telatycze, powierzchni tysiąc czterysta siedemdziesiąt ha, wartości, złotych milion pięćset tysięcy (t.5oo.00o zł p.), 8) Pratulin, powierzchni sześćset pięćdziesiąt sześć ha, wartości pięćset tysięcy zł p. (500.000 zł p.). B. Majątki miejskie: domy w Paryżu przy ulicy Euler nr 2 (dwa) i przy ulicy Durmont d`Urwille nr 47 (czterdzieści siedem), wartości ogółem dwa miliony pięćset tysięcy zł p. (2.500.000 zł p.). C. Sumy z wierzytelności hipotecznych, sumy należne z tytułu parcelacji, zaległe tenuty dzierżawne itd. i w ogóle wszelkie należne mi sumy z jakiegokolwiek tytułu, wynoszące łącznie na dzień sporzą-dzenia testamentu jeden milion pięćset tysięcy zł p. (1.500.000 zł p.). Posiadłości wyżej wymienione zapisuję wraz z inwentarzami żywymi i martwymi i wszystkim tym, co się w nich znajduje a własność moją stanowi. Ponadto zapisuję Fundacji całkowite urządzenia wewnętrzne mych pałaców i domów w kraju i za granicą jak: meble, obrazy, sprzęty gospodarcze, srebra stołowe itd.,- wartości dwóch milionów złotych polskich (2.000.000 zł p.), za wyjątkiem przedmiotów w punkcie drugim niniejszego mego testamentu dla innych zapisów wyodrębnionych. Upoważniam i proszę wykonawców testamentu, a następnie Radę Fundacyjną do sprzedaży tych przedmiotów, które dla celów i przeznaczenia Fundacji nie okażą się przydatne, a kwoty otrzymane ze sprzedaży na cele Fundacji przeznaczam. Rozumiem, że wszystkie moje zobowiązania tak osobiste, jak na majątku moim ciążące będą z całą skrupulatnością przez wykonawców testamentu pokryte, w tym celu upoważniam ich do podnoszenia i wydatkowania kapitałów, sprzedaży względnie parcelacji majątków ziemskich i miejskich, lasów, odbioru sum dłużnych mnie należnych i w ogóle czynienia wszystkiego tego, co okaże się niezbędne dla spłaty wszystkich mych zobowiązań i przekazania Fundacji nieobciążonego niczym majątku.
§2.
Przedmioty z wewnętrznych urządzeń mych pałaców i domów w kraju i za granicą, które stanowią istotną wartość muzealną, historyczną lub artystyczną, które oceniam na dwa miliony złotych polskich (2.000.000 zł p.), jak obrazy, portrety, gobeliny, rzeźby, antyczne meble itd., zapisuję na własność Muzeum Narodowemu w Warszawie. Spis przedmiotów, które mają stanowić własność Fundacji, a które mają być oddane Muzeum Narodowemu sporządzą nieodwołalnie wykonawcy testamentu przy udziale powołanych przez siebie rzeczoznawców. Zobowiązuję Muzeum Narodowe do sporządzenia i trwałego utrzymania napisów na wszystkich przedmiotach wyraźnie określających, że przedmioty pochodzą z mego, Jakuba Potockiego, zapisu.
§3.
Biblioteki, książki, rękopisy, znajdujące się w mym posiadaniu, zapisuję na własność Bibliotece Publicznej w Warszawie: Zobowiązuję Bibliotekę Publiczną do umieszczenia tych moich zbiorów w specjalnej sali mego imienia oraz ustawienia w tejże sali mego popiersia.
§4.
Na rzecz Fundacji zapisuję również uzyskane w procesach pieniądze, dobra, domy i inne walory, w szczególności uzyskane w procesie przeciwko p. Aleksandrowi Rozemberghowi, wspólnikom jego i innym. Zapis ten ostatni czynię warunkowo, a mianowicie: wykonawcy testamentu, czerpiąc potrzebne zasoby z całego mego majątku, a następnie Rada i Zarząd Fundacji ze swego zapisu winni łożyć koszty na prowadzenie do końca wszczętej z mego polecenia przez adwokatów Mieczysława Raczkiewicza i Leona Kulikowskiego przed władzami sądowymi w Polsce, a w szczególności u p. prokuratora Sądu Apelacyjnego w Warszawie sprawy karnej i cywilnej przeciwko Aleksandrowi Rozemberghowi i innym, znajdującej się obecnie u sędziego okręgowego śledczego. Gdyby Francja nie wydała Aleksandra Rosembergha sądom polskim, sprawa przeciwko Aleksandrowi Rozemberghowi powinna być wszczęta i prowadzona we Francji, a sprawa przeciwko innym osobom wymienionym w wyżej wskazanej skardze powinna być doprowadzona do końca w Polsce. Gdyby wskazane w powyższej skardze roszczenia cywilne o zwrot przywłaszczonych przez Rozemberghów moich kapitałów i innego mienia mego, o straty i o unieważnienie umów przyrzeczenia sprzedaży Telatycz nie mogły być z jakichkolwiek względów rozstrzygnięte w trybie karnym, zobowiązuję wykonawców testamentu i Fundację do dania grodków pieniężnych na wytoczenie we właściwym sądzielub sądach procesu, bądź procesów w trybie cywilnym. Niezależnie od tego, w jakim trybie i w jakich sądach powierzona sprawa lub sprawy będą prowadzone, winny być łożone koszty na prowadzenie pomienionych spraw, chociażby przez wszystkie instancje sądowe, aż do uzyskania postanowień wyroków, uwzględniających roszczenia karne i cywilno-prawne, wynikające ze wskazanej skargi do p. prokuratora Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Sprawa z Aleksandrem Rozemberghiem i innymi osobami wymienionymi w skardze do prokuratora Sądu Apelacyjnego w Warszawie, względnie z niektórymi z tych osób, może być zakończona w przedmiocie odszkodowania ugodowo, w razie zgody na to wykonawców testamentu. Wykonawcy testamentu, a następnie w razie potrzeby Rada Fundacyjna obowiązani będą niezwłocznie wydać pełnomocnictwa właściwym adwokatom ż prawem substytucji na dalsze prowadzenie sprawy. Ponieważ testament niniejszy realizuje moje intencje na dobro narodu i społeczeństwa, doprowadzenie wspomnianych spraw do wskazanego wyniku nakazane jest koniecznością wyrównania krzywdy społecznej, wyrządzonej przez podstępne i perfidii pełne działania Aleksandra Rozembergha i jego wspólników. Wyrafinowane nadużywanie przez Aleksandra Rozembergha mego zaufania przez wiele lat, skierowane, jak się przekonałem, wyłącznie ku systematycznemu zaborowi z chęci zysku moich wielomilionowych kapitałów i walorów, które miały być zabezpieczone za granicą dla celów natury ogólnej, w tym właśnie testamencie obecnie realizowanych, o czym dokładnie wiedział Aleksander Rozembergh, nie pozwala mi na puszczenie w niepamięć jego czynów występnych, gdyż zasady sprawiedliwości i mego honoru wymagają poddania ocenie sądów opisanego postępowania. W sprawach tych upoważniłem już adwokatów Mieczysława Raczkiewicza i Leona Kulikowskiego do prowadzenia spraw sądowych oraz zawarłem ze wskazanymi adwokatami umowę. Umowa ta winna być przez wykonawców testamentu i Radę Fundacyjną wykonana.
§5.
Niniejszym oświadczam, że niniejszy testament jest kategorycznym i ostatecznym wyrazem mej woli i zastrzegam się stanowczo przed jakimi bądź kolwiek próbami zmiany mej woli.
§6.
Na pierwszego dyrektora mającej być utworzonej Fundacji wyznaczam p. Bronisława Czuruka, mego głównego plenipotenta, zamieszkałego w Warszawie, ulica Widok nr 16.
§7.
Na wykonawców niniejszego testamentu wyznaczam i powołuję pp. Bronisława Czuruka, mego głównego plenipotenta, zamieszkałego w Warszawie, ulica Widok nr 16, oraz p. Kazimierza Moszyńskiego, byłego wojewodę tarnopolskiego, zamieszkałego w Warszawie, ulica Wiejska, Hotel Sejmowy.
§8.
Polecam i proszę wykonawców testamentu wynagrodzić jednorazową dotacją służbę moją według wskazówek osobiście przeze mnie p. Bronisławowi Czurukowi, memu głównemu plenipotentowi, udzielonych. Kończąc ten wyraz mojej ostatniej woli duszę moją Miłosierdziu Boskiemu polecam. Testament niniejszy w obecności wspomnianych świadków testatorowi od początku do końca odczytany, jako zgodny z jego wolą i przez niego zrozumiany i przyjęty, podpisany został przez niego, przeze mnie, notariusza, i przez wszystkich wyżej wymienionych świadków. Wypisy tego aktu należy wydawać testatorowi, a z chwilą jego zgonu wykonawcom testamentu, osobom i instytucjom obdarowanym. Pobrane w gotowiźnie opłaty stemplowej pięć złotych, 10% dodatku 50 groszy i na rzecz notariusza z artykułu 4, 15 i 19 taksy notarialnej trzynaście tysięcy osiemset dwadzieścia osiem złotych polskich."
Oryginał podpisali: Jakub Potocki.
Świadkowie: dr Aleksander Bylina, Aleksy Cwiakowski, Eugeniusz Ancuta, dr Józef Handelsman, Piestrzyński Eugeniusz, notariusz Z. Za-bierzowski.

Wypis ten dosłownie zgodny z oryginałem, zapisanym do Rejestru pod Nr 2604 za rok 1934, wydany został Bronisławowi Czurukowi dnia 9 października I934 roku. Stempla jedenaście złotych i wynagrodzenia z art. 10 t. n. czternaście złotych pobrano i zapisano do Rejestru pod Nr 276 r .

M. P.NOTARIUSZ (--) Z. Zabierzowski
created by perspektyw